Sınırlı Bütçeyle Verimli Bahçe Kurma Planı

Bahçe kurmak için ne kadar para gerekir? Bu soruya net bir rakam vermek zor, çünkü aynı büyüklükteki bir alan hem birkaç yüz liraya hem de birkaç bin liraya kurulabilir. Fark, satın alınan şeylerde değil; neyin satın alınmaya değer olduğuna karar verme biçiminde. Aşağıda, elde olanı değerlendirerek ilerlemek isteyen biri için adım adım bir plan var.

Önce şu soru: neyi ucuza getirebilirim, neyi getirmemeliyim?

Bütçe kısıtlıyken herkes aynı yerden kesmeye çalışır ve genellikle yanlış yerden keser. Kaba bir ayrım yapmak işi kolaylaştırıyor:

Yani ucuz bahçe kurma malzemeleri arayışı, "her şeyi bedava bul" demek değil. Kabı, desteği, mulçu bedava bul; toprağa ve tek bir sağlam alete para ayır. Toprak türleri arasındaki farkları ve hangi karışımın neye yaradığını ayrı ayrı okumak, bu kalemde yapılacak harcamayı da küçültür çünkü gereksiz katkı almazsın.

Adım adım plan

1. Alanı ölç ve güneşi say. Para harcamadan yapılacak ilk iş bu. Bir gün boyunca saat başı bakıp hangi köşenin kaç saat doğrudan güneş aldığını not et. 6 saat üzeri alan varsa domates, biber, fasulye düşünebilirsin; 3-4 saatte marul, ıspanak, maydanoz, nane daha mantıklı. Bitki türlerinin güneş ihtiyacı üzerine yazılanlar bu noktada işe yarar. Neden ilk adım bu? Çünkü yanlış köşeye kurulan bahçe, en pahalı hatadır.
2. Evdeki ve çevredeki atığı envanter yap. Bir kâğıda yaz: kaç adet 5-20 litrelik kova, boya kutusu, yoğurt kabı, çuval, kasa, tahta palet, kırık leğen var? Mahalledeki marketten meyve kasası, mobilyacıdan işlenmemiş kereste parçası, kırtasiyeden karton isteyebilirsin. Bu envanter, kaç bitkilik yer açabileceğini belirler.
3. Kapları kullanıma hazırla. Her kap olur mu? Olmaz. Gıda ya da su taşımış plastikler, tahta kasalar, metal kovalar uygundur; kimyasal, boya, motor yağı kutuları uygun değildir. Tabana 5-8 mm çapında birkaç delik aç, kızgın çivi ya da matkap yeter. Derinlik kabaca: yeşillik 15-20 cm, biber-patlıcan 25-30 cm, domates ve kök sebzeler 30-40 cm.
4. Yetiştirme ortamını karıştır. Saf bahçe toprağı kapta sıkışır, saf torf çabuk kurur. Basit bir oran: 2 ölçek elenmiş bahçe toprağı + 1 ölçek olgun kompost/yanmış gübre + 1 ölçek gevşetici (kum, perlit yoksa ince kırılmış kuru saman, hindistancevizi lifi). Buradaki tek zorunlu alışverişin kompost olması normal; ama bir kenarda mutfak atığıyla kendi kompostunu başlatırsan gelecek sezon o kalem de düşer.
5. Tohum mu fide mi? Bütçe açısından tohum kesinlikle daha ucuz, ama her bitki için uygun değil. Fasulye, bezelye, roka, marul, kabak, maydanoz doğrudan tohumdan rahat gelir. Domates, biber, patlıcan gibi uzun süre fidelik isteyen türlerde, iç mekân koşulun zayıfsa 3-5 fide almak toplamda daha ekonomiktir. Fide seçerken nelere bakılacağı ayrı bir konu; gövde kalınlığı ve kök topu, fiyattan daha belirleyici.
6. Sulamayı planla, hortum almadan. 5 litrelik pet şişenin kapağına iğneyle delik açmak, süzgeçli bir sulama kabı işini görür. Damlama sistemi kurmak istersen delinmiş şişeleri toprağa yarı gömmek başlangıç için yeterli. Sıklık ve miktar konusunda genel kural: parmağını 3-4 cm daldır, kuruysa sula.
7. Mulçla ve destek ver. Kartonu yol aralarına, kuru yaprağı ve samanı bitki diplerine ser. Bu, sulama sıklığını ve yabancı ot işini ciddi biçimde azaltır, yani zamandan da tasarruf. Destek için budanmış dallar, eski jaluzi lamları, kurutulmuş kamış kullanılabilir.
8. Küçük başla, çoğaltarak büyüt. İlk sezon 6-10 kap yeterli. Ne tuttuğunu gördükten sonra ikinci sezonda kap sayısını iki katına çıkarmak, ilk sezonda 40 kapla batmaktan daha ucuza gelir.

Sık yapılan hatalar

• Drenaj deliği açmamak. Bedava kabın en yaygın sonu: kök çürüklüğü. Delik açmadan hiçbir kabı doldurma.
• Kimyasal taşımış kap kullanmak. Boya, tiner, motor yağı kutuları temizlenmiş olsa da yemeklik bitki için tercih edilmemeli.
• Sadece bahçe toprağıyla kap doldurmak. İki sulama sonra beton gibi olur, su yandan kaçar, kök hava alamaz.
• Ucuzluğu alet sayısıyla ölçmek.